Temat P 10. Pionki: przemiana (promocja), bicie w przelocie. Maty w 2 posunięciach cz. 1/3

Wrocław
Polska

+48 604 514 545
szachmat.edu.pl

Są dwie szczególne okoliczności dotyczące pionków:
- pionki mogą być promowane,
- pionki mogą bić "w przelocie".

Te dwa posunięcia specjalne są możliwe tylko w określonych warunkach.


Promocja (przemiana) pionków.
Pionek, który dotarł do ostatniej linii w obozie przeciwnika musi być zamieniony na jakąkolwiek inną figurę tego samego koloru, oprócz króla.

Nie ma znaczenia, czy nowostawiana figura była zbita wcześniej, czy też nie.
Kiedy wymieniamy piona na figurę nie ma znaczenia, czy dana figura już gra na szachownicy.

Prawie zawsze korzystne jest wymienić piona na hetmana.

Zapis przemiany pionka jest prosty: zapisujemy zwykłe posunięcie pionka i dodajemy oznaczenie (literę - inicjał nazwy) figury, na którą go przemieniono, np. 1. d8H (patrz diagram obok).

Bicie w przelocie (z francuskiego: en passant).
Kiedy pionek rusza ze swej początkowej pozycji o dwa pola, to można go zbić jednym z pionków (ale nie figurą) tak, jakby ruszył się tylko o jedno pole.
Bicie to można wykonać jedynie w następnym posunięciu. Jeżeli wykonamy inne posunięcie, wówczas nie wolno wrócić do bicia w przelocie.
Na rysunku obok białe zagrały:
1. b2 - b4
Czarne skorzystały z prawa do bicia w przelocie i zagrały:
1. .. c4:b3 ep.
Uwaga! "ep." jest skrótem od francuskiego en passant, który dodatkowo podkreśla ten szczególny ruch bicia pionem.
 

Zadania na lekcji


Zadanie 1: Promocja pionka.
Ustaw bierki, jak na diagramie obok. Kiedy ruszają białe - mat w jednym ruchu! Białe promują pionka na np. wieżę i wygrywają: b8 W X
A na jaką inną figurę może być wymieniony biały pion, aby był mat?

Kiedy ruszają czarne, promuja piona na np. hetmana i mat w jednym ruchu: e1 H X
A na jaką inną figurę może być wymieniony czarny pion, aby był mat?
Zadanie 2: Promocja pionka.
Ustaw bierki, jak na diagramie obok. Kiedy ruszają białe - mat w jednym ruchu, dzięki promocji piona na ciężką figurę! g8 H X Kiedy ruszają czarne – mat w jednym ruchu, dzięki promocji piona na gońca! c1 G X

A na jaką inną figurę może być wymieniony czarny pion, aby był mat?
Zadanie 3: Bicie w przelocie.
Na diagramie obok, czarny w tej chwili zagrał e5. Czy jest mat?

Nie! Białe mogą zagrać "bice w przelocie": de6 ep i mata nie ma.
 
Zadanie 4: Bicie w przelocie.
Na diagramie obok, czarne właśnie zagrał c5. Czy białe mogą dać szacha?


Tak! Dzięki "biciu w przelocie"!

Białe grają bc6+ ep Dają szacha i jednocześnie atakują wieżę!


 

 
Zadanie 5:Bicie w przelocie.
Czarne zagrały pionkiem i zaatakowały dwie cenne bierki białych. Czy białe mogą się obronić?
Zadania: maty w dwóch posunięciach

Zadanie to polega na znalezieniu takiego pierwszego posunięcia, aby – niezależnie od odpowiedzi przeciwnika – drugie było już matujące.
Diagram 1

 

Popatrz na diagram 1.
Białe mogą w jednym posunięciu dać mata.

S f7#!
Diagram 2

 

Teraz spójrz na diagram 2. Przedstawia on sytuację o jeden ruch sprzed pozycji z diagramu 1. Co zagrać, aby doprowadzić do pozycji z diagramu1?
1. H g8 +! i czarne mogą zagrać tylko: W:g8
I teraz mamy sytuację, jak na diagramie 1.
2. S f7# - białe dają mata w drugim posunięciu.

W tym zadaniu rozwiązaniem jest pierwszy jedyny ruch białych H g8 +, po których czarne maja jedna odpowiedź, po której białe dają mata.

Poniżej na diagramach zobaczysz taki sposób gry, który doprowadza do mata w drugim posunięciu. Strona, która daje mata, gra tu forsownie. Ruchy forsowne to szachowanie, bicia, i promocje.

Na diagramie obok, biały jest na posunięciu (kółeczko jest białe).
W pierwszym ruchu białe muszą zagrać tak, aby czarne miał tylko jedną poprawną odpowiedź, po której następuje mat.

Rozwiązaniem jest:
1. H h7+
1. .. K f8 - ucieczka króla to jedyna obrona przed szachem.
2. Hh8 X - w drugim ruchu białe dają mata.



Na diagramie obok, czarny jest na posunięciu (kółeczko jest czarne).
W pierwszym ruchu czarne muszą zagrać tak, aby białe miały tylko jedną poprawną odpowiedź, po której następuje mat.

Rozwiązaniem jest:
1. H h1+
1. .. K e2 - ucieczka króla białych to jedyna obrona przed szachem.
2. Hd1 X - w drugim ruchu czarne dają mata. 



 
Zadania do domu


We wszystkich zadaniach na posunięciu są białe. Wykonaj najlepszą promocję.

 
Zadanie 1
 
Zadanie 2
 
Zadanie 3
 
Zadanie 4
 
Zadanie 5
 
Zadanie 6


We wszystkich zadaniach na posunięciu są białe. Daj mata w jednym posunięciu lub w dwóch posunięciach

 
Zadanie 1a
 
Zadanie 1b
 
Zadanie 2a
 
Zadanie 2b
 
Zadanie 3a
 
Zadanie 3b